1. دیسک دژنراتیو (Degenerative Disc Disease – DDD)

• تعریف: فرسودگی طبیعی دیسک‌ها با افزایش سن که باعث کاهش آب هسته ژلاتینی و شکنندگی حلقه فیبروز می‌شود.

• علائم: درد کمری یا گردنی مزمن، کاهش انعطاف ستون فقرات، گاهی انتشار درد به اندام‌ها.

• مکان شایع: کمری و گردنی.

• مکانیسم: کاهش ارتفاع دیسک، ترک‌های حلقه فیبروز، کاهش جذب شوک.

2. دیسک فتق یا بیرون‌زدگی (Herniated / Protruded Disc)

• تعریف: برجستگی هسته دیسک از طریق حلقه فیبروز به خارج از فضای بین‌مهره‌ای.

• انواع:

  1. بیرون‌زدگی جزئی (Protrusion): هسته کمی به خارج فشار می‌آورد اما حلقه هنوز سالم است.

  2. فتق کامل (Extrusion): هسته از حلقه خارج می‌شود و ممکن است به نخاع یا ریشه عصبی فشار بیاورد.

  3. Sequestered Disc: تکه‌ای از هسته از دیسک جدا شده و آزاد است.

• علائم: درد شدید موضعی، انتشار درد به پا یا دست‌ها (رادیکولوپاتی)، بی‌حسی یا ضعف عضلانی.

• مکان شایع: کمری (L4–L5 و L5–S1) و گردنی (C5–C6).

3. دیسک برآمده (Bulging Disc)

• تعریف: کل دیسک به صورت یکنواخت به خارج از محدوده طبیعی فشار می‌آورد بدون اینکه هسته پاره شود.

• ویژگی: اغلب بدون علائم یا درد خفیف؛ ممکن است در MRI دیده شود.

• تفاوت با فتق: در فتق، هسته دیسک از حلقه عبور می‌کند، اما در برآمدگی، حلقه intact است.

4. دیسک تخریب‌شده یا با کاهش ارتفاع (Collapsed Disc)

• تعریف: دیسک به شدت آب خود را از دست داده و ارتفاعش کاهش یافته است.

• علائم: درد مزمن، کاهش انعطاف ستون فقرات، گاهی فشار بیشتر روی مفاصل فاست (facet joints).

• مکان شایع: کمری، معمولاً ناشی از دیسک دژنراتیو.

5. دیسکوپاتی ناشی از آسیب یا ضربه (Traumatic Discopathy)

• تعریف: آسیب دیسک به دلیل سقوط، تصادف یا ضربه مستقیم.

• علائم: درد ناگهانی، تورم و گاهی پارگی هسته یا حلقه.

• ویژگی: ممکن است نیاز به مداخله جراحی داشته باشد.

6. دیسکوپاتی التهابی یا عفونی (Infectious / Inflammatory Discopathy)

• تعریف: التهاب یا عفونت دیسک (مانند Discitis)

• علائم: درد شدید و پیشرونده، تب، علائم سیستمیک

• مکان شایع: کمری و توراسیک