اسکاپولا وینگینگ فقط یک بیرون‌زدگی ساده استخوان نیست؛ بلکه نشانه‌ای از اختلال در سیستم پیچیده کنترل حرکتی شانه است. در صورت عدم درمان، این علائم می‌توانند به مشکلات پیشرفته‌تر شانه منجر شوند.

در کلینیک فیزیوتراپی رادان در تهران ، ارزیابی این علائم به‌صورت عملکردی و بیومکانیکی انجام می‌شود.

بیرون‌زدگی واضح لبه داخلی کتف

این شاخص‌ترین علامت اسکاپولا وینگینگ است.

چرا این اتفاق می‌افتد؟

در حالت طبیعی:

• اسکاپولا باید به قفسه سینه بچسبد

• توسط عضلات سراتوس قدامی و تراپزیوس تثبیت شود

در صورت ضعف این عضلات:

• لبه داخلی (Medial Border) از قفسه سینه فاصله می‌گیرد

• زاویه تحتانی کتف بیرون می‌زند

• در موارد شدید، حتی از روی لباس هم قابل مشاهده است

شدت بیرون‌زدگی به چه چیزی بستگی دارد؟

• میزان ضعف عضله

• وجود آسیب عصبی

• مدت زمان مزمن بودن مشکل

• وضعیت پوسچر بیمار

نکته تخصصی:
در نوع عصبی، بیرون‌زدگی تیز و واضح است.
در نوع عملکردی، بیرون‌زدگی بیشتر هنگام حرکت دیده می‌شود.

درد شانه و پشت

درد در اسکاپولا وینگینگ معمولاً به دلیل اختلال در توزیع نیروها در مفصل شانه ایجاد می‌شود.

مکانیسم ایجاد درد:

وقتی کتف پایدار نباشد:

• سر استخوان بازو در گلنوئید به‌درستی حرکت نمی‌کند

• فضای ساب‌آکرومیال کاهش می‌یابد

• فشار روی تاندون‌های روتاتور کاف افزایش می‌یابد

• التهاب ایجاد می‌شود

محل‌های شایع درد:

• پشت کتف

• روی شانه

• گردن

• گاهی انتشار به بازو

نوع درد:

• درد مبهم و عمقی

• افزایش درد با بالا بردن دست

• تشدید با کارهای تکراری

اگر درمان نشود ممکن است به:

• ایمپینجمنت شانه

• پارگی روتاتور کاف

• درد مزمن گردنی

منجر شود.

خستگی سریع عضلات

یکی از علائم مهم اما کمتر توجه‌شده در اسکاپولا وینگینگ است.

چرا خستگی ایجاد می‌شود؟

وقتی عضلات تثبیت‌کننده ضعیف باشند:

• عضلات دیگر مجبور به جبران می‌شوند

• مصرف انرژی افزایش می‌یابد

• کنترل حرکتی کاهش می‌یابد

نتیجه:

• فرد نمی‌تواند مدت طولانی دست را بالا نگه دارد

• در کارهای ساده مثل شانه کردن مو سریع خسته می‌شود

• ورزشکاران کاهش عملکرد دارند

این علامت معمولاً نشان‌دهنده ضعف عملکردی است نه فلج کامل.

محدودیت در بالا بردن دست

حرکت طبیعی شانه وابسته به هماهنگی بین بازو و کتف است.

به این هماهنگی می‌گویند:

ریتم اسکاپولوهومرال (Scapulohumeral Rhythm)

در حالت طبیعی:

• به ازای هر 3 درجه حرکت دست

• 2 درجه از مفصل گلنوهومرال

• 1 درجه از حرکت اسکاپولا است

در اسکاپولا وینگینگ:

• این نسبت به هم می‌ریزد

• کتف دیر یا زود حرکت می‌کند

• بازو کامل بالا نمی‌رود

• درد ایجاد می‌شود

بیمار معمولاً شکایت می‌کند:
«دستم کامل بالا نمی‌آید»
یا
«احساس گیر کردن شانه دارم»

اختلال در ریتم اسکاپولوهومرال

این یکی از مهم‌ترین یافته‌های کلینیکی در اسکاپولا وینگینگ است.

علائم اختلال ریتم:

• حرکت پرشی کتف

• چرخش غیرطبیعی

• بالا رفتن بیش‌ازحد یک سمت شانه

• تأخیر در شروع حرکت کتف

چرا مهم است؟

زیرا اختلال ریتم:

• فشار مفصلی را افزایش می‌دهد

• احتمال پارگی تاندون را بالا می‌برد

• باعث مزمن شدن درد می‌شود

در کلینیک فیزیوتراپی رادان در تهران ، اصلاح این ریتم از طریق تمرینات بازآموزی عصبی-عضلانی انجام می‌شود.

عدم تقارن شانه‌ها

یکی از نشانه‌های ظاهری اسکاپولا وینگینگ:

• یک شانه جلوتر یا پایین‌تر دیده می‌شود

• فرم پشت بدن نامتقارن می‌شود

• تیغه یک سمت برجسته‌تر است

در موارد مزمن ممکن است باعث:

• انحراف ستون فقرات سینه‌ای

• افزایش کیفوز

• عدم تعادل عضلانی دوطرفه

شود.

تشدید علائم در تست Wall Push-Up

این تست یکی از ساده‌ترین و دقیق‌ترین روش‌های تشخیص اسکاپولا وینگینگ است.

روش انجام:

• روبه‌روی دیوار بایستید

• دست‌ها را روی دیوار بگذارید

• حرکت شنا روی دیوار انجام دهید

اگر هنگام فشار دادن:

• لبه داخلی کتف بیرون بزند

• زاویه تحتانی برجسته شود

احتمال اسکاپولا وینگینگ بالاست.

چرا این تست مؤثر است؟

زیرا:

• عضله سراتوس قدامی باید فعال شود

• اگر ضعف داشته باشد، بیرون‌زدگی واضح می‌شود

نکات مهم

اگر این علائم:

• بیش از 4 هفته ادامه داشته باشند

• همراه ضعف شدید باشند

• یا بعد از ضربه ایجاد شده باشند

نیاز به ارزیابی تخصصی دارند.

در کلینیک فیزیوتراپی رادان در تهران ابتدا شدت اسکاپولا وینگینگ تعیین می‌شود، سپس بر اساس نوع درگیری (عضلانی یا عصبی) برنامه درمان طراحی می‌گردد.